
Iyi ngingo itanga amakuru kubyerekeye ibitera kanseri y'umwijima mu Bushinwa, yibanda ku bintu byiganje no kugabanya ingaruka. Tuzashakisha ibintu bitandukanye bitanga umusanzu kandi tumenye ibikoresho kubindi bisobanuro ninkunga. Gusobanukirwa n'izi mpamvu ni ngombwa mu ngamba zo gukumira no gutahura hakiri kare.
Indwara zidakira hamwe na virusi ya Hepatite B (HBV) na Hepatitis C (HCV) nizo zitera kanseri y'umwijima ku isi yose, kandi ibyo ni ukuri cyane mu Bushinwa. Izi virusi zitera umwijima igihe kirekire, amaherezo zitera cirrhose ndetse n’ibyago byinshi byo kwandura kanseri y'umwijima. Inkingo zirwanya HBV zifite akamaro kanini mukurinda kwandura. Kumenya hakiri kare no kuvura HBV na HCV ni ngombwa mu kugabanya ibyago byo kurwara kanseri y'umwijima. Kubindi bisobanuro kubijyanye no kwipimisha no kuvura, tekereza kubaza inzobere mubuzima.
Guhura na aflatoxine, itsinda ryibintu byuburozi bikozwe nububiko bumwe na bumwe bikura ku biribwa bibitswe nabi nk'ibishyimbo, ibigori, n'umuceri, ni ikindi kintu gikomeye gishobora gutera kanseri y'umwijima mu Bushinwa. Ubu burozi bwangiza umwijima, byongera amahirwe yo kwandura kanseri. Kubika neza ibiryo no gufata neza birashobora kugabanya cyane guhura na aflatoxine.
Kunywa inzoga nyinshi ni ibintu byerekana kanseri y'umwijima. Inzoga ziterwa na alcool zitanga umusaruro wangiza uturemangingo twumwijima, byongera ibyago bya cirrhose na kanseri yumwijima. Kunywa inzoga mu rugero cyangwa kwifata birasabwa kugabanya ibi byago.
NAFLD, irangwa no kwegeranya amavuta mu mwijima, iragenda yiyongera ku isi yose, harimo n'Ubushinwa. Umubyibuho ukabije, diyabete, na syndrome de metabolike bifitanye isano rya bugufi na NAFLD, ishobora gutera cirrhose na kanseri y'umwijima. Kugumana ibiro byiza, imyitozo ngororamubiri isanzwe, nimirire yuzuye ni ngombwa mugucunga NAFLD no kugabanya ibyago byo kurwara kanseri yumwijima.
Ibindi bintu bigira uruhare mu kwiyongera kwa Ubushinwa kanseri y'umwijima itera hafi yanjye harimo kunywa itabi, guhura nuburozi bwibidukikije, hamwe namateka yumuryango wa kanseri yumwijima. Ihuriro ryibi bintu akenshi byongera ibyago byumuntu.
Niba uhangayikishijwe Ubushinwa kanseri y'umwijima itera hafi yanjye cyangwa ufite amateka yumuryango wa kanseri yumwijima, kugisha inama inzobere mubuzima. Kumenya hakiri kare no kuvura nibyingenzi kugirango bigerweho neza. Urashobora gutangira gushakisha inzobere ukoresheje ububiko bwa interineti cyangwa ukabaza umuganga wawe wibanze. Wibuke, gutabara hakiri kare ni ngombwa.
Kubindi bisobanuro byimbitse kubyerekeranye no kwirinda kanseri yumwijima no kuvura, urashobora kugisha inama imiryango izwi cyane mubuzima bwumwijima. Ibikoresho bitanga ubumenyi bwingenzi mugucunga ibintu bishobora guteza ingaruka no kugendana na sisitemu yubuzima.
Gusobanukirwa n'impamvu zitera kanseri y'umwijima mu Bushinwa ni ngombwa mu gukumira no kumenya hakiri kare. Mu gukemura ibibazo bishobora gutera indwara nka HBV na HCV, kwandura aflatoxine, kunywa inzoga, na NAFLD binyuze mu guhindura imibereho no kwivuza, abantu barashobora kugabanya cyane ibyago byo kwandura iyi ndwara. Gushaka inama zubuvuzi zumwuga no gukomeza kumenyeshwa nintambwe zingenzi mukubungabunga ubuzima bwumwijima.
| Impamvu | Ibisobanuro | Ingamba zo Kugabanya |
|---|---|---|
| Indwara ya Hepatite B & C. | Indwara ziterwa na virusi zitera umwijima. | Inkingo (HBV), kuvura virusi (HBV & HCV) |
| Aflatoxin | Ibikoresho byuburozi biboneka mu biryo. | Kubika ibiryo neza no gufata neza. |
| Inzoga | Kunywa inzoga nyinshi. | Kunywa inzoga mu rugero cyangwa kwifata. |
| NAFLD | Kurundanya amavuta mu mwijima. | Ibiro byiza, imyitozo ngororamubiri, indyo yuzuye. |
Inshingano: Aya makuru agamije uburezi gusa kandi ntagomba gufatwa nkinama zubuvuzi. Buri gihe ujye ubaza inzobere mu buzima kubibazo byose byubuzima cyangwa mbere yo gufata ibyemezo byose bijyanye nubuzima bwawe cyangwa kwivuza.
Inkomoko:
(Ongeraho imirongo yerekana inkomoko izwi nka CDC, OMS, hamwe nibinyamakuru byubuvuzi bijyanye. Wibuke gukoresha imiterere ikwiye.)