
Bagyr keseli döreýär çylşyrymly we köplenç faktorlaryň utgaşmasyny öz içine alýar. Gepatit B ýa-da C bilen dowamly ýokançlyklar, köp alkogol içgileri we alkogolsyz ýagly bagyr keseli (NAFLD) iň möhüm goşant goşanlaryň biridir. Bu esasy şertleri ir ýüze çykarmak we çözmek öňüni almak we gowulaşan netijeler üçin örän möhümdir. Bagyr rak keseline düşünmek Bagyr keseli diýlip hem bilinýän bagyr öýjükleri adaty bolmadyk ýagdaýynda we gözegçilikden çykanda ýüze çykýar. Bagyr rak keseliniň birnäçe görnüşi bar, gepatosellüler karsinoma (HCC) iň köp ýaýran. Beýleki görnüşlere holangiokarsinoma (öt ýollarynyň düwnük keseli) we gepatoblastoma (seýrek duş gelýän çaga keseli) degişlidir. Bagyr keseliniň döremegine sebäp bolýar we töwekgelçilik faktorlary Bagyr keseliniň takyk sebäbi hemişe belli bolmasa-da, birnäçe töwekgelçilik faktorlary keseliň döremek ähtimallygyny ep-esli ýokarlandyrýar. Olara şular girýär: Hroniki gepatit ýokançlyklaryGepatit B wirusy (HBV) ýa-da gepatit C wirusy (HCV) bilen dowamly ýokaşma öňdebaryjydyr bagyr keseliniň sebäbi bütin dünýäde. Bu wiruslar uzak wagtlap çişmegine we bagryň zeperlenmegine sebäp bolup biler, netijede siroz we düwnük keseliniň ýokarlanmagyna sebäp bolup biler. Bütindünýä saglygy goraýyş guramasynyň (BSG) hasabatyna görä, dünýäde bagyr keseli bilen kesellänleriň 80% -ine çenli HBV we HCV degişlidir. [1]Siroz, bagryň ýaralanmagy bilen häsiýetlendirilýän sirroz, töwekgelçilikleriň ýene biri. Dürli faktorlar, şol sanda dowamly gepatit, aşa köp alkogol içgileri, alkogolsyz ýagly bagyr keseli (NAFLD) we käbir genetiki ýagdaýlar sebäpli döräp biler. Wagtyň geçmegi bilen siroz bagryň işleýşini bozup, ösmek howpuny ep-esli ýokarlandyryp biler bagyr keseliAlkogol içgileri gaty agyr alkogol içgileri, siroz we şol sanda bagyr keseli üçin belli bir töwekgelçilik faktorydyr. bagyr keseli. Alkogolyň aşa köp kabul edilmegi bagyr öýjüklerine zeper ýetirip, çişmä we ýara yzlaryna sebäp bolup biler. Alkogol içgileri we alkogolizm baradaky milli institut (NIAAA) agyr içgini her gün dörtden köp içgini ýa-da erkekler üçin hepdede 14-den gowrak içgini, islendik gün üçden köp içgini ýa-da aýallar üçin hepdede ýedi-den gowrak içgini içmegi kesgitleýär. [2]Alkogolsyz ýagly bagyr keseli (NAFLD) we NASHNon-alkogolly ýagly bagyr keseli (NAFLD), alkogol az içýän ýa-da içmedik adamlaryň bagyrynda ýagyň ýygnanýan ýagdaýydyr. Alkogolly steatohepatit (NASH), NAFLD-iň has agyr görnüşidir, çişme we bagyr öýjükleriniň zeperlenmegi bilen häsiýetlendirilýär. NAFLD we NASH, siroz üçin möhüm töwekgelçilik faktorlary hökmünde barha ykrar edilýär we bagyr keseliesasanam ösen ýurtlarda.AflatoksinlerAflatoksinler nohut, mekgejöwen we tüwi ýaly azyk ekinlerini hapalap bilýän käbir galyplar tarapyndan öndürilýän toksinlerdir. Aflatoksinlere duçar bolmak töwekgelçiligiň ýokarlanmagy bilen baglanyşyklydyr bagyr keseliesasanam bu iýmitleriň esasy ekinleri we ammar şertleri ýaramaz sebitlerde. Düwnük keselini öwrenmek boýunça halkara gullugy (IARC) aflatoksinleri 1-nji topara kanserogenler diýip kesgitleýär. [3]Beýleki töwekgelçilik faktorlary Süýji keseli: Süýji keseli bolan adamlarda NAFLD we bagyr keseliniň döremek howpy has ýokarydyr. Semizlik: Semizlik NAFLD we NASH üçin töwekgelçilik faktory bolup, bagyr keseliniň töwekgelçiligini ýokarlandyryp biler. Käbir genetiki şertler: Gemohromatoz (demiriň aşa köp bolmagy) ýaly käbir miras galan şertler bagyr keseli we düwnük keselini ýokarlandyryp biler. Çilim çekmek: Çilim çekmek, dürli düwnük keselleriniň, şol sanda bagyr keseliniň ýokarlanmagy bilen baglanyşyklydyr. Anabolik steroid ulanylyşy: Anabolik steroidleri uzak wagtlap ulanmak bagryňy zaýalap, bagyr keseliniň döremek howpuny ýokarlandyryp biler. Winil hloridiň täsiri: Plastmassa önümçiliginde ulanylýan himiki winil hloride uzak wagtlap täsir etmek, angiosarkoma diýilýän seýrek bagyr rak keseliniň döremek howpuny ýokarlandyryp biler. Bagyr keseliBagyr düwnük keseliniň hemmesiniň öňüni alyp bolmajakdygyna garamazdan, töwekgelçiligiňizi azaltmak üçin birnäçe ädim ätmeli: Gepatit B garşysyna sanjym B gepatitine garşy sanjym HBV ýokançlygynyň öňüni almakda we netijede bagyr düwnük töwekgelçiligini azaltmakda örän täsirli. Bütindünýä saglygy goraýyş guramasy ähli bäbeklere gepatit B sanjymyny maslahat berýär. [1]Gepatitiň öňüni almak we bejermek CT gepatitine sanjym ýok, ýöne ýokançlygy bejermek üçin täsirli bejergiler bar. HCV-ni barlamak we ýokaşan adamlara bejergini bermek sirrozyň we bagyr keseliniň döremeginiň öňüni alyp biler. [4]Alkogol sarp etmegi çäklendiriň Alkogol içgilerini azaltmak ýa-da ýok etmek bagyr keseli we düwnük keselini ep-esli peseldip biler. Alkogol içmegi saýlasaňyz, ortaça içiň. Sagdyn agram we diyetany saklaň Sagdyn agramy saklamak we deňagramly iýmitlenmek NAFLD we NASH-yň öňüni alyp biler. Bu şekerli içgileri, gaýtadan işlenen iýmitleri we doýgun ýaglary kabul etmegiňizi çäklendirmegi öz içine alýar. Aflatoksin täsirinden gaça duruň Azyk ekinlerini dogry saklamak aflatoksiniň hapalanmagynyň öňüni alyp biler. Iýmitleri sarp etmezden ozal galyndy üçin barlaň we galyndy ýaly iýmitleri iýmekden gaça duruň. Rokary töwekgelçilikli adamlar üçin yzygiderli barlag. Dowamly gepatit, sirroz ýa-da bagyr keseli üçin beýleki töwekgelçilik faktorlary bolan adamlar ultrases we alfa-fetoprotein (AFP) gan barlaglary bilen yzygiderli barlanmalydyrlar. Irki ýüze çykarmak bejerginiň netijelerini gowulaşdyryp biler Şandong Baofa rak keselini öwreniş instituty bagyr keseli baradaky düşünjämizi ösdürmäge we bejeriş usullaryny gowulandyrmaga borçlanýar. Bagyr düwnük töwekgelçiligi barada aladalaryňyz bar bolsa, degişli barlag we öňüni alyş strategiýalary barada lukmanyňyz bilen gürleşiň. Biziň institutymyz, hassalaryň idegine ep-esli täsir etmäge çalyşýan rak keselini öwrenmek we bejermek bilen meşgullanýar. Has giňişleýin öwrenmek üçin Şandong Baofa rak keselini öwreniş instituty we biziň wezipämiz, web sahypamyza girmegiňizi haýyş edýäris. Bagyr düwnük töwekgelçiliginiň esasy faktorlaryny deňeşdirmek Töwekgelçilik faktorynyň beýany Gepatit B & C Gepatit B & C Bagryň çişmegine we zeperlenmegine sebäp bolýan hroniki wirus ýokançlyklary. Sanjym (HBV), wirusa garşy bejermek (HCV & HBV), howpsuz sanjym amallary. Siroz Dürli sebäplere görä bagryň daralmagy (alkogol, gepatit, NAFLD). Esasy sebäpleri dolandyryň (spirtli içgileri taşlamak, wirusa garşy bejermek, agramy dolandyrmak). Alkogol içgileri Bagryň zeperlenmegine getirýän spirtli içgiler. Alkogol içgilerini çäklendiriň ýa-da saklaň. NAFLD / NASH Bagyrda ýagyň toplanmagy we çişmegi (köplenç semizlik we süýji keseli bilen baglanyşykly). Agramy dolandyrmak, sagdyn iýmitlenmek, süýji keseline we holesterine gözegçilik. Hapalanan iýmitde galyndylar tarapyndan öndürilýän Aflatoksin toksinleri. Iýmitiň dogry saklanmagy, galyndy iýmitlerden gaça duruň. Salgylar Bütindünýä saglyk guramasy. (2023, 19-njy iýul). Gepatit B. https://www.who.int/news-room/fact-sheets/detail/hepatitis-b Alkogol içgileri we arakhorluk boýunça milli institut. (n.d.) Adaty içgi näme? https://www.niaaa.nih.gov/alcohol-health/overview-alcohol-consumption/what-standard-drink Düwnük keselini öwrenmek boýunça halkara gullugy. (2012). IARC monografiýasy 100B tom: Bäş polisiklik aromatiki uglewodorodlara we käbir nitroarene baha bermek. https://www.iarc.fr/fr/news-events/iarc-monographs-volume-100b- baha bermek Kesellere gözegçilik we öňüni alyş merkezleri. (2024-nji ýylyň 29-njy ýanwary). Gepatit C. https://www.cdc.gov/hepatitis/hcv/index.htm