
RCCýa-da böwrek öýjük karsinomasy, ulularda iň köp ýaýran böwrek keselidir. Böwrekdäki kiçijik turbalaryň astyndan başlaýar. Alamatlar ilki bilen inçe bolup biler, ýöne irki diagnoz we bejergi netijeleri ep-esli gowulandyrýar. Bu giňişleýin gollanma sebäplerini, alamatlaryny, diagnozyny, bejerginiň usullaryny we çaklamasyny öwrenýär RCCBörek öýjük karsinomasy (RCC) näme? Börek öýjük karsinomasy (RCC) böwreklerden döreýän düwnük görnüşidir. Böwrekler garyn organlaryňyzyň aňyrsynda, oňurgaňyzyň iki gapdalynda ýerleşýän, ýumrugyňyzyň ululygyndaky noýba görnüşli organlardyr. Ganyňyzdaky galyndylary we artykmaç suwuklyklary süzýärler, soň bolsa peşewiňizde çykarylýar. RCC Bir ýa-da iki böwrekdäki sagdyn öýjükler üýtgäp, gözegçilikden çykyp, massa emele gelende emele gelýär. Bu massa oňat (kanser däl) ýa-da zyýanly (rak keseli) bolup biler. Böwrek keselleriniň köpüsi RCCBörek öýjük karsinomynyň görnüşleriBu görnüşleriň birnäçe görnüşi bar RCC, hersi dürli aýratynlyklary we çaklamalary bar. Iň ýaýran görnüşler: Öýjük RCC-ni arassala: Bu iň ýaýran görnüş, takmynan 70-80% -i düzýär RCC ýagdaýlar. Mikroskop astynda görlende açyk ýa-da reňkli öýjükler bilen häsiýetlendirilýär. Papillary RCC: Iň ýaýran ikinji görnüş, hadysalaryň 10-15% -ini emele getirýär. Papillary RCC barmak ýaly proýeksiýalary bar (papillae). Hromophobe RCC: Bu kiçi görnüş, takmynan 5% -i görkezýär RCC ýagdaýlar. Adatça arassa öýjükden has gowy çaklama bar RCC. Kanal ýygnamak RCC: Seýrek we agressiw görnüş RCCýagdaýlaryň 1% -den azyny tutýar. Bölünmedik RCC: Käbir ýagdaýlarda, düwnük öýjükleri ýokardaky kategoriýalaryň hiç birine laýyk gelmeýär. RCC üçin töwekgelçilik faktorlary Käbir faktorlar ösmek howpuny ýokarlandyryp biler RCC. Bular öz içine alýar: Çilim çekmek: Çilim çekmek töwekgelçilik faktory bolup, töwekgelçiligi takmynan iki esse ýokarlandyrýar RCC. Semizlik: Artykmaç agram töwekgelçiligi ýokarlandyrýar RCCesasanam aýallarda. Bloodokary gan basyşy: Gipertoniýa töwekgelçiligiň ýokarlanmagy bilen baglanyşyklydyr. Maşgala taryhy: Maşgala böwrek keseliniň bolmagy töwekgelçiligiňizi ýokarlandyrýar. Won Gippel-Lindau (VHL) keseli, Birt-Hogg-Dube sindromy we nesil yzarlaýan böwrek öýjük karsinomy ýaly miras galan şertler töwekgelçiligi ep-esli ýokarlandyrýar. Ösen böwrek keseli ýa-da dializ: Dowamly böwrek keseli bolan adamlarda, esasanam dializ keselinde has ýokary töwekgelçilik bar. Käbir dermanlar: Fenasetin ýaly käbir agyryny aýyryjy serişdeleri uzak wagtlap ulanmak töwekgelçiligiň ýokarlanmagy bilen baglanyşyklydyr (fenasetin indi köplenç ulanylmaýar). Käbir maddalara täsir etmek: Kadmiý we käbir gerbisidlere duçar bolmak töwekgelçiligiň ýokarlanmagy bilen baglanyşyklydyr. RCC-iň alamatlary Irki döwürde, RCC göze görnüp duran alamatlara sebäp bolup bilmez. Çiş ulaldygyça alamatlar ýüze çykyp biler, şol sanda: Siýdikdäki gan (Hematuriýa): Bu iň ýaýran alamatlaryň biridir. Aşaky bel agyry: Aşaky arkanyň bir tarapynda agyry, şikes bilen baglanyşykly däl. Gapdalda ýa-da arkada bir bölek ýa-da köpçülik: Garyn ýa-da gyrada açyk bir massa. Agramy ýitirmek: Düşündirilmedik horlanmak. Fatadawlyk: Dowamly we düşündirilmedik ýadawlyk. Gyzzyrma: Anokançlyk sebäpli däl gyzzyrma. Ganazlyk: Gyzyl gan öýjükleriniň sany az. RCC-ni anyklamak Eger lukmanyňyz şübhelenýän bolsa RCC, diagnozy tassyklamak we rak keseliniň derejesini kesgitlemek üçin birnäçe synag geçirerler. Bu synaglar aşakdakylary öz içine alyp biler: Fiziki synag: Lukman sizi gözden geçirer we lukmançylyk taryhyňyz we alamatlaryňyz barada sorar. Siýdik synaglary: Siýdik synaglary peşewdäki gany we beýleki näsazlyklary ýüze çykaryp biler. Gan synaglary: Gan barlaglary böwrekleriň işine baha berip, rak keseliniň alamatlaryny gözläp biler. Surat synaglary: Hasaplanan tomografiýa (KT) skaneri: KT barlagy böwrekleriň we töweregindäki dokumalaryň jikme-jik şekillerini berýär. Bu diagnoz goýmak üçin ulanylýan iň köp ýaýran şekil synagydyr RCC. Magnit rezonans tomografiýasy (MRI): MRI jikme-jik şekilleri döretmek üçin magnit meýdanlaryny we radio tolkunlaryny ulanýar. KT barlaglarynda görülýän çişlere has giňişleýin baha bermek üçin ulanylyp bilner. Ultrases: Ultrases şekil döretmek üçin ses tolkunlaryny ulanýar. Gaty çişler bilen suwuklykdan doldurylan kistalary tapawutlandyrmak üçin ulanylyp bilner. Börek böwrek arteriogrammasy: Arteriogramma böwreklere gan akmagyny göz öňüne getirmek üçin böwrek arteriýalaryna sanjylýan boýagy ulanýar. Biopsiýa: Biopsiýa, mikroskopda gözden geçirmek üçin böwrek çişinden dokumanyň kiçijik nusgasyny aýyrmagy öz içine alýar. Bu hemişe zerur däl, ýöne diagnozy tassyklamakda we görnüşini kesgitlemekde peýdaly bolup biler RCC.RCCOnce RCC diagnoz goýulýar, düwnük keseliň derejesini kesgitlemek üçin sahnalaşdyrylýar. Sahnalaşdyrmak lukmanlara iň gowy bejergini meýilleşdirmäge kömek edýär. TNM (çiş, düwün, metastaz) sahna ulgamy köplenç ulanylýar: T (çiş): Esasy çişiň ululygyny we göwrümini suratlandyrýar. N (düwün): Düwnük keseliniň golaýdaky limfa düwünlerine ýaýrandygyny ýa-da ýokdugyny görkezýär. M (Metastaz): Düwnük keseliniň uzak ýerlere (metastaz) ýaýrandygyny ýa-da ýokdugyny görkezýär .Sapgyrlar I-den IV aralygynda bolup, IV basgançak iň ösen. RCCTreatment üçin bejeriş usullary RCC düwnük keseline, näsagyň umumy saglygyna we beýleki faktorlara baglydyr. Bejergi usullary aşakdakylary öz içine alyp biler: Operasiýa: Radikal nefrektomiýa: Bütin böwregiň, daş-töweregiň dokumalarynyň we käwagt ýakyn limfa düwünleriniň aýrylmagy. Bu lokallaşdyrylan iň köp ýaýran bejergidir RCC. Bölekleýin nefrektomiýa: Diňe çişiň we töweregindäki dokumanyň az mukdaryny aýyrmak. Bu köplenç kiçi çişler üçin ýa-da böwrek funksiýasyny saklamaly bolanda has gowy görülýär. Işjeň gözegçilik: Kiçijik, haýal ösýän çişler üçin işjeň gözegçilik (seresaply garaşmak) bir wariant bolup biler. Bu, çişiň ösýändigini ýa-da ýokdugyny anyklamak üçin şekil synaglary bilen yzygiderli gözegçiligi öz içine alýar. Ablasiýa bejergisi: Bu usullar, çişiň ýok edilmegi üçin ýylylygy ýa-da sowuklygy ulanýar. Radiofrequency Ablation (RFA): Çişi gyzdyrmak we ýok etmek üçin radio tolkunlaryny ulanýar. Düwürtik: Çişi doňdurmak we ýok etmek üçin aşa sowuk ulanýar. Maksatly bejergi: Bu dermanlar, rak keseliniň ösmegine we ýaşamagyna gatnaşýan belli bir molekulalary nyşana alýar. Üçin umumy maksatly bejergiler RCC öz içine alýar: VEGF ingibitorlary: Sunitinib (Sutent), sorafenib (Nexavar), pazopanib (Votrient), axitinib (Inlyta) we cabozantinib (Cabometyx) ýaly. Bu dermanlar, çişleriň ösmegi üçin zerur bolan täze gan damarlarynyň ösmegini bökdeýär. mTOR inhibitorlary: Temsirolimus (Torisel) we everolimus (Afinitor) ýaly. Bu dermanlar, rak keseliniň ösmegine we bölünmegine kömek edýän mTOR atly belogy bloklaýar. HIF-2α inhibitory: VHL bilen baglanyşykly RCC hassalary üçin Belzutifan (Welireg). Immunoterapiýa: Bu dermanlar bedeniň immunitetine rak keseline garşy göreşmäge kömek edýär. Üçin umumy immunoterapiýa RCC öz içine alýar: PD-1 ingibitorlary: Nivolumab (Opdivo) we pembrolizumab (Keytruda) ýaly. Bu dermanlar, düwnük öýjükleriniň immunitetden gaçmagyna kömek edýän PD-1 atly belogy bloklaýar. CTLA-4 ingibitorlary: Ipilimumab (erverwoý) ýaly. Bu derman, CTLA-4 atly belogy bloklaýar, bu hem düwnük öýjükleriniň immunitetden gaçmagyna kömek edýär. Interleukin-2 (IL-2): Immun ulgamyny herekete getirýän sitokin. Radiasiýa bejergisi: Radiasiýa bejergisi, düwnük öýjüklerini öldürmek üçin ýokary energiýa şöhlelerini ulanýar. Köplenç ulanylmaýar RCC, ýöne metastazlary bejermek ýa-da agyryny aýyrmak üçin ulanylyp bilner. Kliniki synaglar: Kliniki synaglara gatnaşmak täze we geljegi uly bejergilere elýeterliligi hödürläp biler. RCC üçin çaklama RCC birnäçe faktorlara, şol sanda rak keseliniň basgançagyna, görnüşine baglydyr RCC, näsagyň umumy saglygy we alnan bejergi. Netijeleri gowulandyrmak üçin ir ýüze çykarmak we bejermek möhümdir. Umuman, lokallaşdyrylan hassalar RCC (I-III etap) gowy çaklama bar. I basgançak üçin 5 ýyl diri galmak derejesi RCC gaty ýokary, köplenç 90% -den geçýär. Şeýle-de bolsa, metastatiki näsaglar üçin çaklama RCC (IV tapgyr) has amatly däl, 5 ýyl ýaşamak derejesi 10-20% töweregi. Şeýle-de bolsa, maksatly bejergi we immunoterapiýa ýaly täze bejergiler ösen hassalaryň köpüsiniň dünýägaraýşyny ep-esli gowulaşdyrdy RCC. Üznüksiz gözlegler we bejergide gazanylan üstünlikler geljekde gowulaşjak netijelere umyt döredýär. RCC-iň öňüni almak Öňüni almagyň kepillendirilen usuly ýok bolsa-da RCCtöwekgelçiligiňizi azaltmak üçin çäreleri görüp bilersiňiz, şol sanda: Çilimi taşlaň: Çilim çekýän bolsaňyz, töwekgelçiligi azaltmak üçin edip boljak iň möhüm zat. Sagdyn agram saklaň: Artykmaç semiz bolsaňyz, semremek töwekgelçiligiňizi peseldip biler. Bloodokary gan basyşyna gözegçilik: Gan basyşyňyzy dolandyrmak üçin lukmanyňyz bilen işleşiň. Käbir maddalara täsir etmekden gaça duruň: Kadmiý we gerbisidlere täsiriňizi azaldyň. Maşgala taryhy barada lukmanyňyz bilen gürleşiň: Maşgalaňyzda böwrek keseli bar bolsa, lukmanyňyz bilen töwekgelçiligiňizi ara alyp maslahatlaşyň. Şandong Baofa rak keselini öwreniş institutynda RC gözleg Şandong Baofa rak keselini öwreniş instituty, düşünmegi we bejergini ösdürmäge bagyşlanýarys RCC. Gözleglerimiz, innowasiýa bejergisini ösdürmäge we bu keseli näsaglar üçin netijeleri gowulandyrmaga gönükdirilendir. Gözlegleriň we hyzmatdaşlygyň üsti bilen böwrek rak keselinden ejir çekenleriň durmuşynda ep-esli üýtgeşiklik girizip biljekdigimize ynanýarys. (Sebitdäki limfa düwünlerine ýaýraň) M0 IV T4 (Gerotanyň fasiýasyndan has giňelýär) Islendik N M1 (Uzakdaky metastaz) * Bellik: Bu tablisada ýönekeý syn berilýär. Takyk sahnalaşdyrmak üçin lukman hünärmeni bilen maslahatlaşyň.RCC: Näsaglara merkezi çemeleşme Çylşyrymlylyklara düşünmek RCC ir ýüze çykarmak we netijeli dolandyrmak üçin möhümdir. Töwekgelçilik faktorlaryny tanamakdan başlap, bejeriş usullaryna düşünmek, adamlara bilim bermek olara saglyk syýahatyny netijeli geçmäge kömek edýär. Rak keselini bejermekde ýöriteleşdirilen ideg we düýbüni tutujy gözlegler üçin RCCýaly edaralarda bar bolan çeşmeleri öwrenmegi göz öňünde tutuň Şandong Baofa rak keselini öwreniş instituty.Düşündiriş: Bu maglumatlar diňe umumy bilim we maglumat maksatly bolup, lukmançylyk maslahatyny düzmeýär. Saglyk meselesi ýa-da saglygyňyz ýa-da bejergiňiz bilen baglanyşykly karar kabul etmezden ozal ökde saglyk hünärmeni bilen maslahatlaşmak möhümdir.Çeşmeler: Amerikan rak keseli jemgyýeti: www.cancer.org Milli düwnük instituty: www.cancer.gov Maýo klinikasy: www.mayoclinic.org